ZSK: Polscy naukowcy uczestniczą w opracowaniu masterplanu dla kolei

W tym tygodniu po raz kolejny obradowała Rada Naukowa Zintegrowanej Sieci Kolejowej (ZSK), która działa od maja 2025 r. W jej skład wchodzi 19 ekspertów z czołowych polskich uczelni, samorządów i biznesu, którzy specjalizują się m.in. w transporcie, kolejnictwie, logistyce, planowaniu przestrzennym, rozwoju regionalnym, modelowaniu, prognozowaniu ruchu, ekonomii, geografii, turystyce i sprawach międzynarodowych.

Członkowie Rady Naukowej, którzy prowadzą nadzór merytoryczny nad pracami ZSK, uczestniczą w opracowywaniu wariantów sieci kolejowej w Polsce. Prace merytoryczne nad wyborem wariantu będą trwały do końca tego kwartału. Następnie w postaci kompleksowego materiału mają trafić do Macieja Laska, Pełnomocnika Rządu ds. Centralnego Portu Komunikacyjnego.

– Od samego początku zależało nam na tym, żeby planowanie inwestycji kolejowych było oparte o wiedzę i doświadczenie ekspertów, praktyków i ludzi nauki. Prace nad ZSK potwierdziły konieczność budowy sieci kolejowej w modelu policentrycznym, a nie monocentrycznym, czyli w układzie „pajęczyny”, a nie „szprych”. Takiej sieci potrzebuje Polska. Regiony oczekują połączeń także między sobą, a nie tylko z centrum kraju – mówi Piotr Rachwalski, Port Polska, członek zarządu spółki Centralny Port Komunikacyjny ds. kolei.
 
 – Wsparcie Rady Naukowej, które merytorycznie bardzo wysoko oceniamy, potwierdziło nasz kierunek myślenia o budowie spójnej i wydajnej sieci kolejowej w Polsce. Nasze założenie jest takie, że docelowo połączenia kolejowe powinny zyskać wszystkie ośrodki miejskie o charakterze subregionalnym i wyższym – mówi Maciej Kaczorek, członek zarządu i dyrektor ds. strategii i rozwoju PLK S.A.

– Dyskusja o rozwoju sieci kolejowej przechodzi z fazy zbierania pomysłów do etapu kształtowania korytarzy analiz wielokryterialnych i uporządkowanego metodologicznie porównywania scenariuszy i oczekiwań. W ten sposób tworzy się katalog inwestycji kolejowych, które powinny przynieść największy pożytek społeczeństwu i gospodarce – mówi dr Jakub Majewski, przewodniczący Rady Naukowej ZSK, prezes Fundacji ProKolej.

ZSK to projekt, którego celem jest opracowanie długoterminowego i stabilnego planu rozwoju polskiej sieci kolejowej po 2035 r. W ramach ZSK od stycznia do marca ubiegłego roku w urzędach marszałkowskich każdego z 16 województw odbyły się warsztaty regionalne. W czerwcu przedstawiciele spółek: Centralnego Port Komunikacyjny, PKP PLK oraz Instytutu Rozwoju Miast i Regionów (IRMiR) spotkali się podczas analogicznych warsztatów z reprezentantami branży intermodalnej i towarowej, a w lipcu z przedstawicielami wojska w sprawie infrastruktury podwójnego przeznaczenia („dual use”).

W tej fazie projektu wzięło udział ponad 700 uczestników, w tym ponad 600 samorządowców, przewoźników, przedstawicieli uczelni, lokalnych stowarzyszeń itd. oraz 42 podmioty z sektora logistyki, 12 instytucji związanych z bezpieczeństwem kraju oraz dwa rządowe think-tanki: Ośrodek Studiów Wschodnich (OSW) i Instytut Rozwoju Miast i Regionów (IRMiR).

W fazie analitycznej weryfikacji zostało poddanych ok. 8 000 km proponowanych nowych linii kolejowych i ok. 10 wariantów rozwoju, w tym wniesiony przez poprzedni zarząd spółki model kolejowych „szprych”. W procesie prac nad ZSK wykorzystane będą specjalistyczne narzędzia analityczne m.in. Pasażerki Model Transportowy (PMT) i Towarowy Model Transportowy (TMT).

Założenia są takie, że po 2035 r., kiedy gotowa ma być ok. 480-kilometrowa linia Kolei Dużych Prędkości „Y” Warszawa – Łódź – Poznań / Wrocław, rozpocznie się dalsza rozbudowa sieci oparta już o finalne wnioski płynące z prac nad ZSK. Już dziś wiadomo, że biorąc pod uwagę inwestycje kolejowe realizowane przez Centralny Port Komunikacyjny w ramach inwestycji kolejowych Port Polska i PKP PLK S.A., istniejąca infrastruktura znacząco powiększy się pod względem liczby kilometrów nowych linii.

Wyniki analiz ZSK mają stanowić podstawę do opracowania na poziomie rządowym dokumentu strategicznego, który wyznaczy kolejowe priorytety i zadania inwestycyjne w ujęciu dalekobieżnym na obszarze całej Polski od połowy lat 30.